Omdat ik gek was op lezen en rond mijn 11e al boeken voor volwassenen begon te lezen, dachten mijn lieve ouders dat het gymnasium de beste keuze voor mij zou zijn. Maar helaas – in de vakantie had ik de Nederlandse versie van beide delen van de Odyssee van Homerus al uitgelezen. Hetzelfde gold voor de Metamorfosen van Ovidius. Op het gymnasium resteerde het werken met deze klassieke teksten slechts in uren-, dagen- en jarenlang eindeloos klooien met woorden, enkelvoud, meervoud, tegenwoordige tijd, verleden tijd, etcetera. Stampen. Doodstom stampen, met de hersens op stand nul.
Een halve pagina per dag vertalen. Saai, volstrekt oninteressant, prikkelloos voor de hersenen. In de klas werd nooit gesproken over de boeken die we hadden gelezen, laat staan dat daarover werd gediscussieerd. Presentaties waren taboe. Er was niet eens een boekenlijst.
Ik ben helemaal geen expert op onderwijsgebied, maar ik heb me er wel over verbaasd hoe het stampwerk in het middelbaar onderwijs de afgelopen decennia eerder is toegenomen dan verminderd. In een prikkelend artikel in de NRC van 9 mei schrijft Ingrid Nieuwenhuis over de inmiddels volledig uit de hand gelopen toetscultuur in ons voortgezet onderwijs Gemiddeld krijgen de leerlingen zo’n 100 toetsen per jaar! (bron)
Nieuwenhuis maakt duidelijk dat de standaardtoets een slechte graadmeter is voor leerprestaties en haaks staat op goed onderwijs. Aangezien het maken en nakijken van de toets zo min mogelijk tijd moet kosten, moet elke toetsvraag één duidelijk goed antwoord hebben en moeten antwoorden makkelijk scoorbaar zijn. Zo komen vooral de simpelste dingen op de toets terecht en verdwijnt alles wat moeilijk in een simpele vraag te vangen is naar de achtergrond.
“Toetsen laten vooral zien wat op korte termijn oproepbaar is, niet wat duurzaam is geleerd. Stel je voor: je kind zit twee dagen voor de toets feiten, rijtjes en definities te stampen. Zij of hij haalt de toets, het cijfer is goed. Maar een maand later is de meeste stof weer uit het geheugen verdwenen. Stampen voor een toets is leren om te vergeten. (…) Meten is toch weten? Nee, meten is alleen weten als je weet wat er toe doet. De meeste toetsen meten vooral of leerlingen kort na het leren losse feiten kunnen reproduceren. Wie echt wil weten of leerlingen iets hebben geleerd, moet dat vaker nagaan tijdens het leren zelf. Pijl daarom regelmatig waar leerlingen staan, zonder cijfer. Laat leerlingen verschillende rijke taken uitvoeren: een presentatie geven, discussie voeren, een portfolio of bouwwerk maken, en evalueer met hen of het leerdoel is bereikt. (…) Zolang de toets de maatstaf voor leren blijft, komen leerlingen niet verder dan zweten, weten en vergeten.”
